Hòa giải tranh chấp đất đai theo quy định mới nhất

Tranh chấp đất đai là vấn đề pháp lý phổ biến tại Việt Nam, thường liên quan đến quyền sử dụng đất, ranh giới, hoặc thừa kế đất đai. Để giải quyết, hòa giải tại Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã là bước bắt buộc theo quy định của Luật Đất đai 2024 và Quyết định 629/QĐ-BNNMT ngày 3/4/2025. Bài viết của Luật sư tư vấn nhà đất sẽ phân tích chi tiết quy trình, yêu cầu, và lưu ý khi thực hiện hòa giải tranh chấp đất đai tại cấp xã, đặc biệt trong bối cảnh thay đổi đơn vị hành chính từ ngày 01/7/2025, khi đơn vị hành chính cấp huyện không còn tồn tại, nhằm giúp người dân hiểu rõ và thực hiện đúng quy định pháp luật.

1. Điều kiện thực hiện hòa giải tranh chấp đất đai

Hòa giải tranh chấp đất đai là bước bắt buộc trước khi đưa vụ việc ra cơ quan có thẩm quyền như Tòa án hoặc UBND cấp cao hơn. Theo khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024, các bên tranh chấp đất đai phải thực hiện hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất.

Quyết định 629/QĐ-BNNMT ngày 3/4/2025 chuẩn hóa thủ tục này, yêu cầu người đề nghị hòa giải nộp đơn tại UBND cấp xã, kèm theo giấy tờ liên quan như Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ) hoặc các giấy tờ hợp lệ theo Điều 137 Luật Đất đai 2024.

Tranh chấp đất đai được định nghĩa là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên, theo khoản 47 Điều 3 Luật Đất đai 2024. Các tranh chấp này thường bao gồm tranh chấp về ranh giới, quyền sử dụng đất, hoặc mục đích sử dụng đất. Nếu đất không có Sổ đỏ, UBND cấp xã sẽ thẩm tra nguồn gốc và hiện trạng sử dụng đất để làm cơ sở hòa giải tranh chấp đất đai.

Từ ngày 01/7/2025, khi đơn vị hành chính cấp huyện không còn, khoản 2 Điều 22 Nghị định 151/2025/NĐ-CP cho phép các đơn vị hành chính cấp xã sử dụng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp huyện được phê duyệt trước đó hoặc chỉ tiêu sử dụng đất từ quy hoạch tỉnh để hỗ trợ việc hòa giải tranh chấp đất đai, cho đến khi quy hoạch mới được lập. Điều này đảm bảo tính liên tục trong quản lý đất đai tại cấp xã.

          >>> Xem thêm: Trình tự giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán nhà đất

2. Quy trình thực hiện hòa giải tranh chấp đất đai

Quy trình hòa giải tranh chấp đất đai được quy định chi tiết tại Quyết định 629/QĐ-BNNMT, đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Các bước cụ thể như sau:

Nộp đơn yêu cầu: Người sử dụng đất nộp đơn yêu cầu hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND cấp xã, kèm theo giấy tờ liên quan (bản chính hoặc bản sao có chứng thực). Hồ sơ chỉ cần 01 bộ.

Thụ lý đơn: Trong 03 ngày làm việc kể từ khi nhận đơn, UBND cấp xã thông báo bằng văn bản cho các bên tranh chấp và Văn phòng đăng ký đất đai về việc thụ lý. Nếu không thụ lý, UBND phải nêu rõ lý do.

Thẩm tra, xác minh: UBND cấp xã tiến hành xác minh nguyên nhân tranh chấp, thu thập giấy tờ về nguồn gốc, quá trình sử dụng đất, và hiện trạng sử dụng đất.

Thành lập Hội đồng hòa giải: Hội đồng hòa giải tranh chấp đất đai được thành lập theo điểm b khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024, có thể mời đại diện cộng đồng dân cư, người có uy tín, công chức địa chính, hoặc đại diện các tổ chức như Hội Nông dân, Hội Phụ nữ cấp xã tham gia.

Tổ chức hòa giải: Cuộc họp hòa giải phải có sự tham gia của tất cả các bên tranh chấp. Nếu một bên vắng mặt đến lần thứ hai, hòa giải được coi là không thành.

Lập biên bản hòa giải: Kết quả hòa giải tranh chấp đất đai được lập thành biên bản, bao gồm thông tin về thời gian, địa điểm, thành phần tham dự, nội dung tranh chấp, ý kiến của Hội đồng, và các nội dung thỏa thuận hoặc không thỏa thuận. Biên bản phải có chữ ký của Chủ tịch Hội đồng, các bên tranh chấp, được đóng dấu UBND cấp xã, và gửi cho các bên.

Xử lý sau hòa giải: Nếu hòa giải thành nhưng một bên có ý kiến khác trong 10 ngày, UBND cấp xã tổ chức họp lại để xem xét. Nếu hòa giải không thành, các bên được hướng dẫn gửi đơn đến cơ quan có thẩm quyền như Tòa án hoặc UBND cấp tỉnh.

Thời hạn giải quyết tranh chấp đất đai không quá 30 ngày kể từ khi nhận đơn. Quy trình này đảm bảo các bên có cơ hội thương lượng trước khi đưa vụ việc ra cấp cao hơn.

          >>> Xem thêm: Khi vay thế chấp sổ đỏ, có được bán nhà, đất để trừ nợ?

3. Lưu ý quan trọng khi hòa giải tranh chấp đất đai

Khi thực hiện hòa giải tranh chấp đất đai, người dân cần chú ý một số vấn đề để đảm bảo quyền lợi và tuân thủ pháp luật. Thứ nhất, hồ sơ yêu cầu hòa giải phải đầy đủ, bao gồm đơn yêu cầu và giấy tờ liên quan đến đất đai. Nếu thiếu giấy tờ, UBND cấp xã sẽ yêu cầu bổ sung, làm kéo dài thời gian xử lý.

Thứ hai, sự tham gia đầy đủ của các bên tranh chấp là bắt buộc. Nếu một bên cố tình vắng mặt, hòa giải tranh chấp đất đai sẽ không thành, và vụ việc phải chuyển lên cơ quan có thẩm quyền. Người dân cần hợp tác để đảm bảo quá trình hòa giải diễn ra thuận lợi.

Thứ ba, từ ngày 01/7/2025, việc sử dụng quy hoạch đất đai cấp huyện hoặc chỉ tiêu từ quy hoạch tỉnh theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP là yếu tố quan trọng để xác minh tranh chấp đất đai. Người dân nên kiểm tra thông tin quy hoạch tại UBND cấp xã để đảm bảo tính chính xác.

Cuối cùng, nếu hòa giải không thành, các bên cần chuẩn bị hồ sơ đầy đủ để khởi kiện tại Tòa án hoặc yêu cầu UBND cấp tỉnh giải quyết, theo khoản 2 Điều 236 Luật Đất đai 2024. Tham khảo ý kiến từ chuyên gia pháp lý hoặc cơ quan tài nguyên và môi trường sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và đảm bảo quyền lợi trong quá trình giải quyết tranh chấp đất đai.

Hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND cấp xã là bước bắt buộc, đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết mâu thuẫn đất đai một cách công bằng và minh bạch. Quyết định 629/QĐ-BNNMT và Luật Đất đai 2024 cung cấp khung pháp lý rõ ràng, từ điều kiện, quy trình, đến các yêu cầu cụ thể.

Sau ngày 01/7/2025, việc sử dụng quy hoạch đất đai cấp huyện hoặc tỉnh tại cấp xã đảm bảo tính liên tục trong quản lý tranh chấp đất đai. Để bảo vệ quyền lợi, người dân cần chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, hợp tác trong quá trình hòa giải, và tham khảo ý kiến chuyên gia nếu cần. Việc thực hiện đúng quy trình không chỉ giúp giải quyết tranh chấp đất đai hiệu quả mà còn góp phần duy trì trật tự quản lý đất đai tại địa phương.

          >>> Xem thêm: Chuyển mục địch sử dụng đất theo quy định pháp luật

Trên đây là bài viết của Luật sư tư vấn đất đai về chủ đề Hòa giải tranh chấp đất đai theo quy định mới nhất. Nếu quý khách có bất kỳ thắc mắc nào cần được giải đáp, hoặc cần tư vấn vụ việc tranh chấp đất đai, xin vui lòng liên hệ trực tiếp với Công ty Luật TNHH VIVA chúng tôi để được nhận sự hỗ trợ KỊP THỜI - TẬN TÂM – TRÁCH NHIỆM. Cách thức liên hệ:

Liên hệ qua Hotline: 

093 559 6650 - Ls Trần Trọng Hiếu là người trực tiếp tư vấn; 

096 267 4244 - Ls Trần Trọng Hiếu là người trực tiếp tư vấn.

Liên hệ trực tiếp tại địa chỉ: 

Số 15 đường số 21, phường An Khánh, TP. Thủ Đức, Tp. Hồ Chí Minh.

Liên hệ qua Zalo - Facebook: 

Zalo: 096 267 4244 - Facebook: Viva Law Firm;

Rất mong nhận được sự hợp tác cùng Quý Khách Hàng!